Kultura polskiego pożarnictwa
Kulturę polskiego pożarnictwa prezentuje zbiór muzealiów artystyczno-historycznych. Najciekawsze są kolekcje sztandarów i proporców oraz dyplomy z początku XX w. i trzy tableau Ochotniczej Straży Pożarnej w Mińsku Mazowieckim.
Unikalną wartość ma sztandar, którego płat utkany został na krosnach. Jest to rękodzieło artystki ludowej Felicji Supeł, wykonane na 25-lecie OSP Wronów. Do płatu sztandaru przyszyty jest obraz olejny św. Floriana, namalowany farbami olejnymi na białym płótnie, oraz wyhaftowane są napisy i symbole strażackie. Ważnym dokumentem historycznym jest proporzec Ochotniczej Straży Ogniowej w Miedznej z 1907 r. W zaborze rosyjskim władze zaborcze nie pozwalały używać języka polskiego, dlatego płat sztandaru zawiera tylko litery: O, S, M. (Ogniowa Straż Miedzna) i rok wykonania proporca.
W kolekcji dyplomów z secesyjnym ornamentem są nadawane przez Związek Floriański z podpisami prezesa Bolesława Chomicza i Józefa Tuliszkowskiego. Cennym eksponatem wśród dyplomów jest Adres Strażactwa Polskiego dla Władysława Grabskiego, założyciela Związku Floriańskiego, z 17.08.1924 r. z podpisami Zarządu Głównego Związku Straży Pożarnych RP i uczestników II Zjazdu Związku.
Sztandarom i dyplomom atrakcyjnością nie ustępują kolekcje starych fotografii. Wśród nich jest duża fotografia z 1919 r. przedstawiająca pogrzeb założyciela Folwarcznej Straży Pożarnej w Żelaznej koło Skierniewic, dokumentująca stary rodowód strażackiego ceremoniału, oraz fotografia z lat 20. XX w. naczelnika OSP Węgrów, Jana Wangrata, w pięknym galowym mundurze z metalowymi naramiennikami i ozdobnym hełmie.
W kolekcji dawnych pieczęci jest okrągła z czasów Związku Floriańskiego z OSP Unin koło Garwolina ze św. Florianem.
Podręczny sprzęt gaśniczy
W kolekcji prezentowane są gaśnice pianowe, śniegowe, proszkowe i halonowe produkowane w XX w. Kolekcja umożliwia zapoznanie się ze zmianami zachodzącymi w ich budowie i sposobie działania.
Najstarsza gaśnica proszkowa z początku XX w. „Pilot-Patria” ma kształt odwróconego stożka. Proszek z takiej gaśnicy, po zdjęciu przykrywki, rozsypywany był zamachem ręki. Gaśnica posiada ozdobną tabliczkę firmową z rysunkami samochodu, statku i pociągu, informującymi o jej zastosowaniu.
Ciekawostką kolekcji jest gaśnica śniegowa na dwutlenek węgla. Do jej wykonania wykorzystano butlę tlenową, składającą się z trzech kul z niemieckiego samolotu Heinkel He-111. Gaśnica jest nietypową konstrukcją wykonaną w Zakładzie Konserwacji i Naprawy Sprzętu Pożarniczego „ERGAŚ” w Budziskach k. Łochowa.
W ekspozycji są przekroje gaśnic proszkowej i pianowej, umożliwiające zapoznanie się z ich budową wewnętrzną.
Atrakcją są sikawki podręczne tzw. szpryce: drewniana z XIX w. i metalowa z 1901 r., używane do gaszenia pożarów w zarodku.
Kolekcję sikawek uzupełniają hydronetki, wiadra przeciwpożarowe, koce gaśnicze i agregat pianowy AP-25.
Technika pożarnicza XIX-XX w.
Muzealia techniczne znajdujące się w Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu ukazują rozwój wyposażenia straży pożarnych używanego do gaszenia pożarów od połowy XIX do końca XX wieku.
Najstarszym eksponatem jest sikawka ręczna przenośna z 1 połowy XIX w. z Sokołowa Podlaskiego. Służyła do zabezpieczenia miasta jeszcze przed powstaniem straży ogniowej. Posiada oryginalną drewnianą podstawę i fabryczne malowanie. Jest też sikawka ręczna na podwoziu jednoosiowym, wyprodukowana we Lwowie w 1891 r. Ogółem zobaczyć można 21 sikawek ręcznych wyprodukowanych w fabrykach polskich Mazowsza i Małopolski Wschodniej do 1939 roku. Wystawę sikawek uzupełnia beczkowóz konny z beczką żelazną o pojemności 300 litrów z 1 polowy XX w.
W kolekcji wystawy stałej jest 21 różnych motopomp, podarowanych do muzeum przez Ochotnicze Straże Pożarne byłego województwa siedleckiego, produkowane od lat 30. XX w. w fabrykach Bielska i Warszawy, a także w Londynie, Sztokholmie, byłej Niemieckiej Republice Demokratycznej i Austrii. W kolekcji są 4 przekroje motopomp, produkowanych po drugiej wojnie światowej w Bielsku, które służyły jako pomoce naukowe w Ośrodku Szkolenia Pożarniczego w Mińsku Mazowieckim.
W zbiorze są bogate kolekcje sprzętu alarmowego i łączności, pochodni naftowych, hełmów, pasów, toporków, aparatów oddechowych, bosaków, węży tłocznych i ssawnych, prądownic wodnych i pianowych, rozdzielaczy, łączników do węży, smoków i innego drobnego sprzętu.
Ciekawymi eksponatami są niemiecki agregat do oddymiania pomieszczeń z 1974 roku oraz tarcza azbestowa do ochrony prądownika przed promieniowaniem ognia i syrena wirnikowa napędzana wysokoprężnym silnikiem spalinowym, używana w Sokołowie Podlaskim przed zastosowaniem silników elektrycznych do syren alarmowych.
Wystawę stałą techniki pożarniczej uzupełniają ryciny, zdjęcia i plakaty ukazujące strażaków podczas zbiórek, ćwiczeń i akcji gaśniczych w czasach z epoki. Duże wrażenie robią zdjęcia z pożaru Rafinerii nafty w Czechowicach-Dziedzicach z 1971 roku
